آشنایی با نظام های آموزش و پرورش شش کشور دنیا

آشنایی با نظام های آموزش و پرورش شش کشور دنیا

ابوالفضل رفیع پور

منبع اصلی این نوشته ، کتاب " قالب های ملی برای آموزش ریاضی و علوم : دایرةالمعارف نظام های آموزشی کشورهای شرکت کننده در تیمز" از سری انتشارات تیمزاست که توسط دیوید روبیتال ، مسؤل سابق کمیته بین المللی تیمز ، و استاد آموزشریاضی دانشگاه بریتیش کلمبیا در کانادا ، تدوین شده است . این کتاب در سال 1997 ،توسط انتشارت آموزشی پاسیفیک ، دانشکده علوم تربیتی دانشگاه بریتیش کلمبیا، چاپ شدهاست. نویسنده مقاله ، این مطلب را به عنوان بخشی از تکلیف درس " نظریه های آموزشریاضی " که توسط دکتر زهرا گویا ، در نیم سال دوم تحصیلی 81- 1380 در دانشگاه شهیدبهشتی تدریس کرده است.

 مقدمه

 نتایج حاصل از سومین مطالعه بین المللی ریاضیات و علوم 1 (TIMSS) و تکرار آن (TIMSS-R)2 که توسط انجمن بین المللی ارزش یابی پیشرفت تحصیلی 3 (IEA) برگزار شد ،نشان داد که عملکرد دانش آموزان ایرانی نسبت به عملکرد دانش آموزان سایر کشورهایجهان ، بسیار ضعیف است و با متوسط جهانی ، فاصله زیادی دارد ( کیامنش ؛ خیریه ، 1379 ) . این مطالعه ، مهم ترین و بزرگ ترین مطالعه این انجمن در دهه 90 بود ونزدیک به 41 کشور عضو انجمن ، در این مطالعه (TIMSS) شرکت داشتند (عصاره ، 1380) . طبیعی است که همه کسانی که به نحوی با آموزش ریاضی در ارتباط هستند ، در پی کسب ایننتایج ضعیف ، به جستجوی علل این نتیجه غیر منتظره پرداختند. شاهد این ادعا ،برگزاری همایش علمی – پژوهشی آموزش ریاضی و علوم با تاکید بر یافته های تیمز (TIMSS) در روزهای 10 و 11 آذر 1378 در دانشگاه تربیت مدرس است و نوشتن چند پایاننامه در رابطه با تیمز ( سلسبیلی ، 1378 ) . اگر چه تعداد پایان نامه ها یی که دراین زمینه نوشته شده اند بسیار کم هستند ، ولی این مورد از اهمیت موضوع کم نمی کندو شاید یکی از دلایل نبودن پژوهش های بیشتر در این زمینه ، عدم وجود رشته آموزشریاضی تا قبل از سال 1380 باشد. به هر حال ، باید در جستجوی روش هایی برای ارتقایسطح سواد عمومی ریاضی در کشور بود. البته این روشها باید براساس کارهای پژوهشی اصیلباشند تا نتیجه های مناسب را برای آموزش عمومی کشور به همراه داشته باشند . به گفتهگویا ( 1376 ) در تحولات آموزشی ، حداقل ده سال تلاش مستمر و همگانی لازم است تانتایج مطلوب حاصل شوند . بنابراین ، برای ایجاد تغییرات مناسب و مفید در آموزش وپرورش ، باید وقت لازم را برای آن صرف کرد . بسیاری از معلمان و بعضی از معلمانریاضی ، علت این نتایج ضعیف را ناشی از کمبودهای نظام آموزشی ، شلوغ بودن کلاس ها ،متمرکزبودن نظام آموزشی و غیره می دانند ، در حالی که عوامل زیادی را نادیده میگیرند. در این مقاله سعی شده است تا ساختار آموزش و پرورش چند تا کشور دنیا کهخصوصیات ویژه ای دارند ، مورد بحث و بررسی قرار گیرد تا این شبهه که علت این ضعف درعملکرد ، تنها به کمبود های کلاس درس بر نمی گردد ، بلکه به عواملی مانند نحوه ارزشیابی ، نحوه تدریس و غیره نیز بستگی دارد ، رفع شود. در دنباله این مقاله ، شش کشورمختلف از قاره های متفاوت جهان و با نظام های آموزشی متنوع از قبیل متمرکز و نیمهمتمرکز ، انتخاب شده اند ، تا شاید بتوانیم ضمن آشنایی با آن ها و چگونگی برنامهریزی درسی شان ، از روش هایی که موجب موفقیت یا شکست آن ها شده است ، تجربه کسبکنیم . برای این منظور ، کشورهای سنگاپور ، کره جنوبی و ژاپن ، که هم در مطالعهتیمز و هم در مطالعه تکرار تیمز ، عملکرد بسیار خوبی نسبت به سایر کشورهای جهانداشتند ، و نیز کشورهای انگلستان و کانادا که از جمله کشورهای صنعتی هستند که نتایجخوبی در این مطالعه نداشتند ، انتخاب شده اند . لازم به ذکر است که کشور کره جنوبی، برنامه های پنج ساله توسعه را هم زمان با ایران شروع کرده و کلاس های درسی کشورکره جنوبی ، هم چون کلاسهای درسی ایران ، از نظر تعداد دانش آموز شلوغ است و حتی دربعضی موارد ، شلوغ تر هم هست ( روبیتایل ، 1997 ) .

 ایران

 به گفته کیامنش ( به نقل از روبیتایل ، 1997) ، در سال های 93 ، 94 و 95 ، پنجدرصد در آمد ناخالص ملی در ایران ، صرف آموزش و پرورش شد ، که مقدار هزینه صرف شدهبرای آموزش و پرورش به ترتیب 1.5 ، 1.9 و 2 میلیارد دلار بود. خط مشی های تربیت وتدریس را وزارت آموزش و پرورش تهیه و اجرا می کند و این خط مشی ها ، برای کل آموزشو پرورش قبل از دانشگاهی اجرا می شود.

 برای تهیه و تدارک کتاب های درسی ، در جلسات ویژه ای اهداف هر سطح آموزش تعیینمی شوند. در سال 95 – 1994، آموزش و پرورش بیش از 171 میلیون شماره از کتاب هایدرسی مدرسه ای را با بیش از 1000 عنوان چاپ کرده است ، ساختار آموزش و پرورش ایران 1-3-3-5 است و آموزش اجباری ، شامل 8 پایه اول است . در دبیرستان ، دانش آموزان بهسه گروه اصلی نظری ، فنی – حرفه ای و کارودانش تقسیم می شوند . گذراندن یک سال پیشدانشگاهی برای ورود به دانشگاه الزامی است.

 سازمان های دولتی قادر به تاسیس مدارس خصوصی هستند ، ولی باید همان برنامه درسیملی که در مدارس عمومی اجرا می شود را ، اجرا نمایند . برای سال 1995 ، درصد خیلیکمی از مدارس خصوصی بودند. تقویم مدرسه در ایران برای هر سه سطح ابتدایی ، راهنماییو دبیرستان ، شامل 200 روز است و دانش آموزان ، 6 روز در هفته از شنبه تا پنج شنبهبه مدرسه می روند. تعطیلات شامل یک تعطیلات تابستانی سه ماهه و تعطیلات 13 روزهبرای سال نو است و در مجموع ، چندین تعطیلات ملی در طول سال وجود دارد . در پایهابتدایی دانش آموزان 24 تا 28 ساعت در هفته در کلاس درس شرکت می کنند که 18 تا 21درصد از این زمان صرف ریاضی می شود. در دوره راهنمایی ، دانش آموزان 30 تا 33 ساعتدر هفته در کلاس درس شرکت می کنند که 12 تا 17 درصد از این زمان صرف ریاضی می شود . متوسط تعداد دانش آموزان در کلاس های مدارس ابتدایی 29 نفر و این تعداد برای دورههای راهنمایی و دبیرستان ، 32 نفر است.

 تا پایان سال اول دبیرستان ، هیچ گروه بندی وجود ندارد. ولی برای شروع سال دومدبیرستان ، دانش آموزان بر حسب توانایی هایشان و آزمون رغبت سنج ، به شاخه ها ورشته های مختلف تقسیم بندی می شوند.

معلمان به یکی از دو روش روبرو ، گواهی نامه تدریس را دریافت می کنند:

 الف ) در مراکز تربیت معلم یک دوره دو ساله که 20 درصد آن صرف آموزش پداگوژی میشود را می گذرانند . این دوره برای تربیت معلمان در سطوح ابتدایی و راهنماییاست.

 ب ) گرفتن لیسانس در یک رشته خاص که چهار سال طول می کشد و 18 درصد این دورهصرف آموزش پداگوژی می شود.

 ایران در سال 1991 ، به عضویت انجمن ارزش یابی پیشرفت تحصیلی درآمد و در مجموع، در مطالعه تیمز و مطالعه آموزش زبا ن دوم که توسط این انجمن برگزار شد ، شرکتکرده است . در مطالعه تیمز در سال 1995 ، ایران در دو جمعیت یک و دو شرکت داشته کهجمعیت اول شامل پایه های سوم و چهارم ابتدایی ؛ و جمعیت دوم شامل پایه های دوم وسوم راهنمایی است.

 برنامه درسی ریاضی در سطح ملی طراحی می شود که تمام مدارس ، ملزم به اجرای آنهستند. اهداف برنامه درسی به وسیله شورای ریاضی دفتر برنامه ریزی و تالیف کتب درسیتهیه ، و به وسیله شورای عالی آموزش و پرورش تایید می شود . به طور مثال ، اهدافبرنامه درسی ریاضی از پایه یک تا هشت به صورت زیر است : - توسعه راه های تفکر نظاموار که دانش آموزان بتوانند در نتیجه گیری و تجرید از این راه ها استفاده کنند ؛ - توسعه توانایی انجام محاسبا ت ذهنی ساده شامل تخمین عددی و اندازه ؛ - آشنا کردندانش آموزان با جنبه هایی از ریاضیات که مربوط به سایر موضوعات است ؛ - توسعهتوانایی های حل مساله ؛ - توسعه فهم مفاهیم ریاضی در هر مساله و توانایی توضیح دادنآن مفاهیم در هر قالب ریاضی. در حال حاضر ، راهنمای برنامه درسی برای کتاب های درسیو تغییر برنامه درسی وجود ندارد .

در ویرایش جدید کتاب هاب درسی دوره ابتدایی ، بر اساس نظریه های یادگیری ،تغییراتی ایجاد شده است . به طور مثال مطالب مربوط به ضرب و تقسیم کسرها از پایهچهارم و تقسیم اعشاری از پایه پنجم حذف شده اند و در کتاب های جدید برای آوردن مثالها و تمرین ها از زمینه زندگی واقعی استفاده شده است . برای دوره راهنمایی ، کتابپایه سوم راهنمایی که به تازگی انتشار یافته است ، تغییر کرده است . به طور مثال ،مقدمات هندسه تحلیلی و تبدیلات هندسی دراین کتاب گنجانیده شده است . در سطحدبیرستان با تغییر نظام آموزشی ، کتاب هاب درسی به طور کلی عوض شده و ریاضیاتمحاسباتی و الگوریتمی در تمام پایه ها گنجانیده شده و روی کاربرد تاکید شده است . کتاب های درسی به وسیله وزارت آموزش و پرورش تهیه و توزیع می شوند و تمام مدارس ،باید از آنها استفاده کنند . در مدارس ابتدایی

/ 0 نظر / 17 بازدید