کارشناسی تکنولوژی وگروه های آموزشی متوسطه ناحیه 2 مشهد

فراگیری
نویسنده : محمود میری - ساعت ۱٠:٠٩ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۸ بهمن ،۱۳۸٧
 

 


 
comment نظرات ()
 
 
نویسنده : محمود میری - ساعت ۸:۱٩ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٠ بهمن ،۱۳۸٧
 


 
comment نظرات ()
 
زیابی برگه وسؤال امتحانی
نویسنده : محمود میری - ساعت ۸:۱۳ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٠ بهمن ،۱۳۸٧
 

 

 

 

به نام خدا

 

 

 

مطالبی در مورد ارزیابی برگه وسؤال امتحانی

 

ملاک ها

 

الف ) مشخصات ظاهری

ب  ) ادبیات طراحی سؤال

ج  ) ملاک های فنی ومحتوایی سؤال

 

 

الف  ) مشخصات ظاهری 

1- سربرگ          باید نکات لازم در سربرگ نوشته شود که عبارتند از:به نام خدا، نام نام خانوادگی،منطقه ، آموزشگاه، رشته ، نام درس ، شماره کارت، مدت آزمون، تاریخ آزمون،تعداد صفحات، ....

2- قسمت سؤالات          در قسمت سؤالات  باید  شماره ردیف ، کادر بارم، راهنمای پاسخ دهی ، دسته بندی، فضای پاسخ دهی وخوش خط بودن  لحاظ شود.

3- انتهای برگه ی سؤال         در انتها کادری برای جمع نمره ، محلی برای امضاء در نظر گرفته شده وعبارت تشکر آمیز نوشته شود.

 

 

 

ب  ) ادبیات طراحی سؤال

1- غلط املایی در متن سؤال نباشد

2- از نشانه گذاری ها وعلایم استفاده شود

3- جملات کوتاه وروان باشد

4- نکات دستوری رعایت شود

5- برداشت یکسان از سؤ ال به عمل آید

6- ابهام در متن سؤال نباشد

7- اشکال نگارشی نداشته باشد.   

 

 

 

ج  ) مشخصات فنی ومحتوایی سؤال

1- سؤالات هم نوع پشت سرهم باشد

2- هر سؤال فقط یک هدف آموزشی را بسنجد

3- طرح سؤال بر اساس اهداف کتاب باشد

4- یک سؤال یا قسمتی از یک سؤال راهنمای سؤال دیگر نباشد

5- سؤالات انشایی دامنه مشخص ومحدود داشته باشند

6-سؤالات از متن کتاب ومحتوای کتاب طراحی شود واز پرسش ها طرح نگردد

7- زمان پاسخ گویی با سرعت نوشتن دانش آموز و محتوای پاسخ تناسب داشته باشد

8- سؤالات انتخابی نباشند

9- راهنمای تصحیح داشته باشند

10- سؤالات روایی داشته باشند .( روایی یعنی میزان دقت یک وسیله اندازه گیری ) مربوط به درس مورد نظر باشد

11- سؤالات اعتبار (پایایی ) داشته باشند .(پایایی یعنی ثبات یک وسیله اندازه گیری ) در زمانهای متفاوت پاسخ یکسان به دست آید

12- سؤالات قوه ی تمیز داشته باشد .تمایز میان گروه ضعیف وقوی را نشان دهد

13- افعال منفی و اعداد برجسته شود . اعداد در صورت  وجود با واقعیت های زندگی هماهنگ باشد

14- بارم با سطح دشواری سؤال تناسب داشته باشد

15- بودجه بندی رعایت شود

16- به مهارت های یادگیری (استنباط، تفسیر ، پیش بینی ، فرضیه سازی و...) توجه شود و از سؤالات فرا دانشی استفاده شود

17- از نمودارها ،جداول واشکال استفاده شده

18- حداقل وحداکثر تعداد سؤالات رعایت شود

19 – سؤالات ، معلومات دانش آموزان در درس مربوطه را بسنجد   

20- ابتکار وخلاقیت در طرح سؤال به کار رود

 

خلاقیت یعنی فکر نو که نیازمند سه چیز است 1-انگیزه 2- دانش 3- مهارت     وموانع خلاقیت عبارت است از قضاوت وعادت

 

 

 

دو نکته ی مهم

                                                                                                                                                             اول –انواع سؤال-  الف )عینی : هم سؤال وهم جواب در اختیار دانش آموز است ( سؤالات بلی وخیر– صحیح وغلط – چندگزینه ای – جور کردنی)ب ) غیر عینی : سؤال داده می شود ،دانش آموز پاسخ می دهد  ( بلند پاسخ تشریحی – کوتاه پاسخ که یا کامل کنید است یا پرسشی )

 

دوم – انواع حیطه های یادگیری -  شناختی (دانشی) ، عاطفی (نگرشی) وحرکتی (مهارت)

 حیطه شناختی  شش سطح دارد 1- دانش-2- فهمیدن-3- به کار بستن-4- تجزیه وتحلیل-5-ترکیب-6- ارزیابی (نقد یا نظر)

 حیطه عاطفی مربوط به   جلب توجه،علاقه،تمایل،کنجکاوی ومشارکت دانش آموزان است

 و در حیطه حرکتی یامهارتی فعال بودن ،انجام کار در کلاس ،دنبال تحقیق رفتن ، به سایت ها سر زدن و...مورد نظر است.

  

بایسته های آموزش و پرورش امروز ایران  

 

 

آنچه در این نوشتار آمده است، نگاهی گذرا به بایسته ها و ضرورت های آموزش و پرورش امروز ایران است؛ نهادی که می تواند بیشترین تأثیر را در ایجاد نشانگرهای توسعه انسانی (امید به زندگی، سطح آموزش و سطح زندگی) داشته باشد. مبنای ارایه این موارد، برداشت ها، مطالعات و تجربه های شخصی نویسنده است؛ گرچه برای پرداخت هریک از موضوعات، قطعاً جای تأمل و پژوهش عمیق تر احساس می شود، اما همین مقدار نیز برای مخاطبان اصلی این نوشته (مدیران و برنامه ریزان آموزش و پرورش و فرهنگیان) مفید خواهد بود.

 

 

ناصر نادری، مؤلف این مقاله، از کارشناسان آموزش و پرورش و از فعالان حوزه ادبیات کودک و نوجوان، به ویژه در زمینه ادبیات دینی و تاریخی است.
۱- ایجاد تفکر راهبردی (استراتژیک) و آینده گرایانه در برنامه ریزی ها
ماهیت آموزش و پرورش که یکی از حوزه های اثرگذار و بنیادین فرهنگ هر کشور است، یک ماهیت «آینده گرایانه» است. لذا هرگونه برنامه ریزی و طراحی در این نهاد، باید مبتنی بر نگرش سیستمی و جامع و لحاظ عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی باشد و در مراحل تکوین و پیرایش طرح ها، همراه با مطالعه عمیق و بهره مندی از تجربه های گذشته، رعایت اصول علمی و یافته های نوین، تأمین منابع (انسانی و فیزیکی) باید با «واقع بینی» و «تحلیل علمی» اقدام کرد. خصوصاً در دنیای معاصر، برای مدیریت پدیده «جهانی شدن» پیش بینی چالش های آینده ایران و جهان، براساس مطالعات دائمی، بهره مندی از عقلانیت و اتخاذ راهبردهای منطقی، بسیار ضروری به نظر می رسد. در این مسیر، استقرار مبانی نظری و فلسفی صحیح، نظارت بر طراحی استانداردها، استقرار استانداردها، کنترل عملکردها بر مبنای مدیریت «کارایی محور» ، در چارچوب «برنامه جامع یا سند ملی آموزش و پرورش» از بنیادی ترین اقدامات این حوزه خواهد بود.بدیهی است برخورد با هر طرح و برنامه- ایجابی یا سلبی- در آموزش و پرورش، اگر بدون تأمل و تعمق و نگاه آینده گرایانه و تفکر راهبردی صورت پذیرد، قطعاً آسیب زا و خطرآفرین خواهد بود. شتابزدگی، سطحی انگاری و نگاه افراطی یا تفریطی- به ویژه از روزنه تنگ و تیز سیاست- باعث آشفتگی اوضاع در آموزش و پرورش و فرصت سوزی خواهد شد در این میان، نقش حیاتی «شورای عالی آموزش و پرورش» ، نقش بی بدیلی است. اگر این شورا، با جذب کارشناسان و متخصصان شایسته و با طراحی ساختار مطلوب و ایجاد کمیته های کاری، بنابه ضرورت های عصر حاضر، به نقش سازنده خود بپردازد. در طراحی برنامه ریزی راهبردی (استراتژیک) آموزش و پرورش بیشترین تأثیر را خواهد داشت.بدیهی است در چارچوب طراحی این سند ملی، توجه به رویکردهای اساسی و فلسفه آموزش و پرورش و اهداف آن، شرایط اقتصادی و تجاری، اجتماعی و فرهنگی و سیاسی (داخلی و خارجی)، نگرش های فناورانه و ارتقای تکنولوژی، ارتقای منابع انسانی و آموزش و توسعه مدیریت علمی نوین و... از مؤلفه های اساسی قلمداد خواهد شد. برای مثال، در طراحی ساختار جدید «معاونت تربیتی» ، باید همراه با واقع بینی و تحلیل علمی و جامع، تجربه های گذشتگان و ملاحظات دنیای امروز و پدیده های تربیتی آن، با دیدگاه علمی و تفکر و راهبردی و بدور از بدبینی و خوشبینی و بر مبنای نگاه متعادل علمی و ارزشی اقدام کرد.
۲- تحقق شایسته سالاری بر مبنای ایجاد «بانک اطلاعات منابع انسانی» و اصلاح سیستم مدیریت
در دنیای امروز، اقدام به هر تحول و دگرگونی و طراحی برنامه کوتاه مدت یا میان مدت، نیاز به شناخت دقیق از «وضعیت موجود» دارد تا طی فرایندی حسابگرانه به «وضعیت مطلوب» دست یافت.متأسفانه بخش عمده ای از منابع انسانی و قابلیت ها و توانایی های آنان در آموزش و پرورش از نگاه مدیران سطوح بالای آن دور افتاده است. اگر بنای مدیریت کلان بر «شایسته سالاری» و «شایسته گزینی» باشد، باید «شایسته یابی» به نحو صحیح صورت پذیرد.ایجاد «مرکز اطلاعات منابع انسانی» ، قدم اول برای بطلان شیوه گزینش مدیران بر مبنای «سلیقه» و «رابطه» و «باند» است؛ یعنی حذف انحصار طلبی (رانت).طراحی و اجرای نظام مدیریت شایستگان، بر مبنای اصول راهبردی بهبود مستمر وضعیت سیستم، و اجرای الگوی دقیق برنامه ریزی، سازماندهی، هماهنگی و ارزشیابی در مراحل آن، نقطه عطفی در اصلاح بنیادین و کیفیت بخشی آموزش و پرورش خواهد بود.
۳- ایجاد «بانک استانداردهای آموزش و پرورش» در آموزه های مختلف
تحقق کیفیت در هر سیستم، جز با تطبیق ورودی ها، فرایند و خروجی های آن با استانداردها (نشانگرهای مطلوبیت) استقرار نخواهد یافت و این در حالی است که، استاندارد سازی، ابزار بهبود کیفیت و ارتقاء «بهره وری» است. آموزش و پرورش ایران در همه عرصه ها نیاز به تعیین و تبیین و پایبندی به «استانداردها» دارد.با این اقدام ارزشمند، کلیه مناسبات و فعالیت ها طبق برنامه ای جامع طراحی خواهد شد و تغییر و دگرگونی در مدیران که از پدیده های رایج سیستم مدیریت است- در کلیت برنامه ها (خط مشی و راهبردها) تغییری رخ نخواهد داد.فرایند استانداردسازی باید شامل کلیه مؤلفه ها، عناصر و ارکان آموزش و پرورش: سیستم مدیریت در سطوح مختلف، مراکز مدیریت پژوهش و طراحی و برنامه ریزی آموزشی، فرایند یادگیری _ یاددهی، آموزش و تربیت معلمان، تجهیزات و فناوری آموزشی، فضای مدارس، مهارت های زندگی و محتوای برنامه درسی و ... گردد. در طراحی استانداردها، باید علاوه بر تأکید بر اهداف و ابعاد تاریخی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کشور، به رعایت اهداف و شرایط منطقه ای و جهانی نیز توجه داشت. در این مسیر، استفاده از تجربه ها و یافته های علمی و عملی کشورهای پیشرفته گاهی مفید خواهد بود.
۴- ایجاد «سیستم کنترل کیفیت» بر مبنای استانداردهای تعریف شده
در آموزش و پرورش، خلأ عدم کنترل و نظارت کیفی به خوبی احساس می شود. این نیاز هم در حوزه های ستادی و هم در حوزه های ... (اجرایی) وجود دارد. استانداردسازی بدون «ضمانت اجرایی» بی معنا خواهد بود و تأثیری در بهبود وضعیت سیستم نخواهد داشت. ایجاد مرکز بهره وری آموزش و پرورش (کنترل کیفیت) در ساختار آموزش و پروش و تطبیق وضعیت عملکرد بخش های مختلف با استانداردها و نشانگرهای مطلوبیت و ترسیم اثربخشی سیستم در ابعاد مختلف، ضروری به نظر می رسد.
۵- تقویت «مدیریت منابع انسانی» و تمرکز زدایی در وضعیت کلان آموزش و پرورش
مهم ترین قابلیت و مؤلفه هر سیستم، منابع انسانی آن قلمداد می شود. اگر منابع انسانی، از یادگیری یافته های علمی و پژوهشی نوین و رفتار حرفه ای شغلی بهره مند نباشند، به لحاظ رضایت شغلی، انگیزش درونی نداشته باشند و زمینه توسعه علمی و اخلاقی و شغلی آنان فراهم نگردد، قطعاً اهداف کلان سیستم تحقق نخواهد یافت. در این مسیر، بهبود مهارت های منابع انسانی در حوزه های مختلف و ارتقای سطح دانش و مهارت کارکنان (مدیران، معلمان و ..) در قالب برنامه هایی مانند: دوره های آموزشی کوتاه مدت و میان مدت، ایجاد امکان استفاده از منابع آموزشی در حوزه های مدیریتی آموزشی و برنامه ریزی آموزشی، فرایند یادگیری _ یاددهی، رسانه های آموزشی، شناخت تطبیقی سیستم های آموزش و پرورش کشورهای جهان، روان شناسی تربیتی رشد و یادگیری و ... با توجه به نقش شغلی و مسئولیت افراد در آموزش و پرورش، به صورت پیوسته، لازم و ضروری است. در بخش «انگیزش» علاوه بر تکریم معنوی شخصیت کارکنان آموزش و پرورش و خصوصاً معلمان و مدیران، با روش های مطلوب، ایجاد سیستم مطلوب برای ارتقای شغلی، بهبود وضعیت معیشتی، حقوق، درآمد و امور رفاهی (تسهیلات وام، مسکن، امکانان درمانی و بهداشتی و ...) و ادامه تحصیل با قواعد منطقی و عادلانه و منصفانه تأکید می شود. به نظر می رسد تا معضلات مربوط به «اقتصاد آموزش و پرورش» به صورت کلان و جدی حاصل نشود، بسیاری از گره ها همچنان باقی بماند. علاوه بر مدیریت منابع انسانی، ایجاد زمینه تمرکززدایی در وضعیت کلان آموزش و پرورش در بهبود سیستم مدیریت آموزش و پرورش تأثیر غیرقابل انکار خواهد داشت. تفویض اختیارات بیشتر به مراکز آموزش و پرورش استان ها، در پویایی و رشد و بالندگی استان ها تأثیر خواهد داشت و تصمیم سازی ما را واقع بینانه تر و مطابق با شرایط فرهنگی و سیاسی و وضعیت جغرافیایی و بومی استان ها خواهد ساخت. البته در این تفویض اختیار، باید در سازماندهی و هدایت کلان و رعایت جنبه های مهم فرهنگی و امنیتی و رعایت مصلحت های ملی، به منظور جلوگیری از تشتت و آشفتگی مجموعه، توجه جدی داشت. به عبارت دیگر، لازمه اجرای بهینه تمرکززدایی، تقویت و تعمیق هسته مرکزی برنامه ریزی با نگاه علمی، منطقه ای و جهانی است.
۶- تعامل بیشتر با سیستم های پیشرفته آموزش و پرورش در جهان، با تأکید بر ارزش های دینی و فرهنگ ملی
باید پذیرفت که کشورهای پیشرفته دارای ایده ها، مبانی نظری و تجربه های مفید خصوصاً در بعد «روشی» هستند. این تجربه ها را باید از راه های مختلف (سفرهای کاری خارجی، شبکه های اینترنت، حضور در مجامع علمی بین المللی، دعوت از صاحبنظران خارجی و تشکیل جلسه ها و کارگاه های آموزشی) بدست آورد. البته در همه این ارتباطات، باید با برنامه ریزی اصولی و به دور از شیفتگی یا انکار مطلق به صورت واقع بینانه و رعایت اصول دینی و آموزه های وحیانی و تأکید بر فرهنگ اصیل ایرانی، اقدام کرد. گستره انتقال دانش و تجربه دیگران، باید شامل کلیه ارکان علمی و اجرایی آموزش و پرورش باشد.
۷- تجهیز مدارس، ابزار و فناوری آموزشی نوین (IT) و ارتقا دانش و فرهنگ بهره مندی از فناوری آموزشی
گرایش امروز آموزش در جهان، گرایش به آموزش الکترونیک (آموزش مجازی) است. لازمه استفاده از فناوری آموزشی ایجاد زمینه فرهنگی و تغییر در نگرش مدیران و معلمان، تحول و ارتقاء سطح دانش و بهبود مهارت ها و توانایی های آنان است. لازمه توسعه در این حوزه و عدم ایجاد شکاف دیجیتالی در آموزش الکترونیک نسبت به سایر کشورها، ایجاد نگاه سیستمی در مدیریت متخصص و آموزش معلمان و مدیران به فناوری نوین آموزشی است. با تبدیل برنامه مکتوب آموزشی به برنامه آموزشی دیجیتالی (الکترونیکی)، نابرابری آموزشی در مناطق شهری و روستایی از بین می رود، البته لازمه اجرای آن، ایجاد زیرساخت های فنی، مخابراتی و مدیریتی در کلیه استان ها و مراکز آموزشی شهری و روستایی است. ارتقاء سطح دانش زبان انگلیسی از ضرورت های امروز است که برنامه ای خاص را می طلبد. البته اگر ایجاد بستر آموزش الکترونیک در مدارس و استفاده معقول از رایانه در آموزش و برنامه آموزشی، همراه با بازشناسی و استانداردسازی فضای مدارس، با توجه به اهداف آموزش و پرورش و نیازهای متفاوت دانش آموزان و رویکردهای جدید آموزش و پرورش همچون : خلاقیت و تفکر انتقادی، مشارکت و کار گروهی و ... باشد، اقدامی شایسته تر و ماندگارتر خواهد بود. ضمن این که بهره مندی از فضای مجازی در آموزش، در عین کارکردهای مثبت، دارای آسیب هایی خواهد بود. شناسایی تهدیدها، خصوصاً در حوزه تهدید هویت فردی و کلی دانش آموزان، کاری مهم و حساس می باشد.
۸. تولید «برنامه ملی آموزش» با توجه به معیارهای جهانی و تأکید بر مبانی نظری و فرهنگ بومی کشور
در حوزه آموزش، طراحی و تولید «برنامه ملی آموزش» (نقشه کلی یادگیری _ یاددهی)، با لحاظ عناوین مختلف دروس، در مقاطع، دوره ها و پایه های تحصیلی، با لحاظ رسانه های متنوع و مکمل آموزشی (کتاب درسی، کتاب آموزشی، کتاب کمک درسی، شبکه آموزش،
CD آموزشی، مجله آموزشی و...) و سهم بندی و ارتباط طولی و عرضی آنها، با رعایت اصول ارزشیابی آموزشی، روان شناسی، جامعه شناسی، زیبایی شناسی و اهداف آموزش و پرورش و تفاوت های فردی دانش آموزان و... اساسی ترین اقدام است.در این مسیر، ضمن تأکید بر رویکردهای تلفیقی و بین رشته ای، مهارت در زندگی و کار در جامعه امروز (زندگی در قرن ۲۱)، استفاده از تجربه های جهانی و سیستم های مترقی آموزش و پرورش در جهان، نباید از نیازهای آتی جامعه در حوزه های صنعتی و تجارتی، فرهنگی و سیاسی غافل ماند.بدیهی است، بررسی علم تناسب محتوای برنامه درسی _ آموزشی و عناوین برخی رشته های تحصیلی با نیازهای جامعه فعلی و کم توجهی به آموزش و مهارت های زندگی در برنامه آموزشی، از نکات مهم این بخش خواهد بود.طراحی برنامه ملی آموزش در عصر فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)، باید مبتنی بر اصول و ویژگیهای پژوهشی و واقعی باشد؛ اصول همچون تقویت تفکر خلاق و تفکر نقاد، تقویت هویت ملی، تقویت ذوق هنری و زیباشناختی، تأکید بر استقلال عقلانی و یادگیری مداوم و....

ناصر نادری

 

 

قوق معلّم و متعلّم

 

 

 علم نور و روشنائی و معلّم تابانندة این نور در تاریکی دل مشتاقان معرفت است که در راه رسیدن به حقیقت قدم بر می‌دارند و از این رو از جایگاهی بس بلند و رفیع برخوردار می‌باشد. در مکتب متعالی اسلام که اولین معلم آن ذات باری تعالی و اولین دانش آموزش حضرت ختمی مرتبت پیامبر مکرّم اسلام است، مقامی بس متعالی برای معلّم در نظر گرفته شده تا آن جا که پیامبر اسلام فرموده‌اند: «من تَعلَّمتَ منه حرفاً صِرْتَ لهُ عبداً»؛ از هر کسی حرفی آموختی بندة او می‌گردی.[1] گویا بعد از حضرت حقّ (جلّ وعلا) آنانی که شایستگی مولی بودن برای بشر را دارند و انسان باید در مقابلشان سر تعظیم فرود آورده و خاضع باشد معلّمانند، که اولین و بالاترین معلمین بشر انبیاء عظام و اوصیاء مکرّم‌شان می‌باشند، آنان که با تحمل تمام سختیها از همه چیز خود گذشتند تا بشر را از خواب غفلت بیدار و از گرداب جهل و نادانی رهائی بخشند. از طرف دیگر جویندة علم و فراگیرندة دانش نیز دارای مقامی بس عظیم است تا جائی که به فرمودة نبی مکرّم اسلام فرشتگان بالهای خود را همچون فرش به زیر پای طالب علم پهن می‌کنند و با شور و شعفی توصیف نشدنی او را احاطه می‌نمایند.[2]

حال با توجه به مقام و منزلت معلّم و متعلّم (دانشجو و دانش آموز) هر کدام از حقوقی برخوردارند و این جایگاه موجب می‌گردد که بر دوش هر یک نسبت به یکدیگر و دیگران نسبت به آنها وظائفی نهاده شود، که با توجه به کلام معصومین ـ علیهم السّلام ـ به بیان آن می‌پردازیم.

مراد از واژة حقّ:

قبل از ورود به بحث لازم است توضیح کوتاهی دربارة مراد از واژة «حقّ» داده شود. «حقّ» دارای یک مفهوم حقوقی است به معنای این که: «امری اعتباری که به نفع کسی بر عهدة دیگری وضع می‌شود و مستلزم الزام و تکلیف است.» «حق» در این معنی یک حکم حقوقی است و ضامن اجرائی بیرونی را می‌طلبد و مربوط به تأمین مصالح دنیوی افراد جامعه است، ولی مراد از «حقّ» در این بحث مفهوم حقوقی آن نیست، بلکه منظور مفهوم اخلاقی آن می‌باشد و مراد از آن وظائفی است که اخلاق و وجدان درونی انسانها حکم می‌کند که نسبت به معلّم به جا آورند، که این احکام صرفاً ضامن اجرای درونی می‌خواهد و هدف در آنها تأمین مصالح معنوی انسان و رساندن انسان به کمال و قرب الهی است.[3]

حقوق معلّم:

1. آموزگار به منزلة مالک و مولای انسان: پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمودند: هر کس به شخصی مسأله‌ای بیاموزد، مالکش می‌گردد. گفته شد:‌ آیا حقّ خرید و فروش او را هم دارد؟ حضرت فرمودند: نه، بلکه امر و نهی می‌نماید.[4]

یعنی دانش آموختگان باید مطیع اوامر و نواهی معلّمان باشد.

2. فروتنی در برابر معلّم و دانشمند: پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ فرمودند: «در برابر دانشمند فروتنی کنید واو را بالا ببرید...».

3. حقوق معلّم از رسالة حقوق امام سجّاد ـ علیه السّلام ـ :

«و امّا حقُّ سائسکَ بالعِِلمِ، التّعظیمُ له و التَّوقیر لمجلسهِ و حسنُ الاستماع الیه و الاقبالُ علیه و أنْ لا ترفعَ صوتَک و أن لا یُجیب أحداً یسألهُ عن شیءٍ حتّی یکون هو الذی یُجیب و لا تُحدِّثَ فی مجلسهِ أحداً و لا تغتابَ عندَهُ احداً و أن ترفَعَ عنه اذا ذُکرَ عندکَ بسوءٍ و أن تستُر عیوبَهُ و تُظهِرَ مناقِبَه و لا تجالِسَ لَهُ عدوّا ًو لا تعادی لَه ولیّاً فاذا فَعلتَ ذلک شَهِدَ لک ملائکةُ الله بأنّکَ قصدتَهُ و تَعلَّمتَ علمَهُ للهِ جلَّ اسمُهُ لا للنّاس»؛[5] مراد از «سائس بالعلم» در بیان حضرت همان معلّم است، چنان چه در کتب لغت، «سائس» مترادف کلمة «قیّم» به معنای برپا دارنده، وادار کنندة چیزی است.[6] حضرت در این بیان گهربار برخی از حقوق معلم را متذکر می‌گردند که عبارتند  از: بزرگ شمردن او، محترم شمردن مجلس درسش، خوب گوش دادن به درسش و توجه کامل داشتن به او، جواب ندادن به پاسخ سؤال کنندگان تا خود او خود پاسخ بگوید، صحبت نکردن با کسی در مجلس درس استاد، غیبت نکردن در نزد او، و به عبارتی حفظ حریم معنوی استاد تا جائی که نکند شاگرد به طور ناخواسته موجب شود استادش غیبتی را بشنود و درجه‌ای از درجات معنوی او کاسته شود و یا مجبور به تندی با شاگرد در نهی او شود. هر گاه در حضور شادگر از استاد به بدی یاد شود از او دفاع نماید، پنهان کردن عیوب استاد و آشکار نمدون فضائلش، نشست و برخاست نکردن با دشمنانش و دشمنی نکردن با دوستانش.

ج. سیرة عملی پیشوایان دین در پاسداشت حقوق معلّم:

ائمه بزرگوار دین علاوه بر ترغیب مردم به پاسداشت حقّ دانشمندان و معلّمین خود نیز در این زمینه پیشقدم بوده‌اند. مرحوم مجلس نقل می‌کند که: «مردی به نام عبدالرحمن سلمی، سورة حمد را به یکی از فرزندان امام حسین ـ علیه السّلام ـ آموخت، پس چون فرزند سورة حمد را برای پدر تلاوت نمود، امام حسین ـ علیه السّلام ـ هزار دینار طلا و هزار حلّة گرانبها به او عنایت کرده و دهانش را پر از جواهر ساخت، وقتی خواستند دراین باره با آن حضرت بحث و گفتگو کنند، فرمود: بخشش من کجا می‌تواند با عطای او یعنی آموزش او برابری کند.»[7]

در بیان دیگری امام حسن عسگری ـ علیه السّلام ـ می‌فرماید: شخصی مردی را به حضور امام چهارم ـ علیه السّلام ـ آورده، مدعی شد که این مرد پدرم را کشته است. او نیز به قتل اعتراف کرد، پس از اعتراف، قصاص بر وی واجب شد، امام ـ علیه السّلام ـ از او خواستند که مرد قاتل را عفو کند، امّا او راضی نشد. امام علی به ولیّ دم فرمود: اگر این مرد فضل و بخششی در مورد تو داشته است، به پاس خدمت قبلی از جنایت او درگذر. او گفت: او مرا به یکتائی خدای بزرگ بزرگ و نبوّت حضرت محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ و امامت علی و سائر ائمه ـ علیهم السّلام ـ آشنا ساخته است، لکن من به این حقّ تنها از قصاص او صرفنظر می‌کنم ولی دیة پدرم را می‌خواهم. حضرت فرمودند: آیا گمان می‌کنی این خدمت بزرگ با خون پدرت برابری نمی‌کند؟ به خدا قسم این خدمت با خون تمام اهل زمین از اولین و آخرین، غیر از انبیاء و ائمه برابری می‌کند. و بالاخره امام سجاد ـ علیه السّلام ـ با مواعظ خویش او را راضی کرد و او از دیة پدرش درگذشت.[8]

حقوق متعلّم:

در فرهنگ اسلام همانطور که برای معلّم حقوقی در نظر گرفته شده، متعلّم نیز به نوبة خود از حقوقی ویژه برخوردار است. که اساتید و معلّمان در برخورد با شاگردان خویش باید با تأسی به انبیاء الهی از آنان سرمشق گرفته و با صبر و تحمل سختیها و کج فهمیهای جاهلان، تمام سحر خویش را در زدودن غبار جهل و نادانی از صفحة سفید جان بشریت به کار گیرند و بدون فخر فروشی و بخل ورزیدن جویندگان دانش را از این نعمتی که خدا در اختیار آنان قرار داده است سیراب نمایند.

در بیان حقوق متعلّم به ذکر چند کلام نورانی از معصومین ـ علیهم السّلام ـ بسنده می‌کنیم:

1. سفارش به خیر: پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ : «مردم پیرو شمایند و مردمانی از اطراف سرزمینها به سوی شما می‌آیند تا در دین تفقّه کنند، پس هر گاه نزد شما آمدند، آنان را سفارش به خیر کنید».[9]

2. مهربانی با دانش آموز کودک: امام سجاد ـ علیه السّلام ـ : «حق کودک مهربانی به او در آموزش و گذشت از وی و عیب پوشی و همراهی و یاری اوست».[10]

3. حق شاگردان در رسالة حقوق امام سجّاد ـ علیه السّلام ـ :

«و امّا حقّ رعیّتک بالعلم، فأن تعلمَ ان اللهَ عزّ و جلّ انما جعلک قیما لهم فیما اتاک من العلمِ و فتحَ لک من خزائنهِ، فانْ أحسنت فی تعلیم النّاس و لم تخرُقْ بهِم و لم تضجر علیهِم زادکَ اللهُ من فضلِهِ، و ان أنتَ منَعْتَ النّاسَ علمَکَ أو خرَقْتَ بهِم عند طلبِهم العلمَ بکَ، کانَ حقّا علی اللهِ عزّ وجلّ أن یسلُبکَ العلمَ و بهائهُ و یُسقط منَ القُلوبِ محلّکَ»؛[11] و امّا حقّ آان که در تعلّم رعیّت تو هستند، این است که برای خدا عزّوجلّ ؟؟؟ در دانشی که به تو ارزانی داشته و از گنجینه‌های خود بر تو ابوابی گشوده سرپرست آنان فرموده است، پس اگر در آموزش مردم نیکی کنی و با آنان تندی نکرده و تنگدلشان نسازی، خداوند از فضل و کرمش بر دانش تو می‌افزاید. و اگر مردم را از دانش خود محروم ساخته، و به هنگام درخواست آموزش آنان را تنگدل کردی، بر خدا سزاوار است که، دانش و صفای آن را از تو بازستاند و از جایگاه بلندی که در دلها داری ترا فرود آورد.

حضرت در این بیان گهربار معلّم را همچون سرپرستی مهربان برای طالبان علم می‌داند که باید در مقابل این جایگاهی که به خاطر علم به دست آورده، وظیفة سرپرستی خویش را به بهترین وجه ممکن به جا آورد و در این زمینه هیچ حقّی را از جویندگان علم و دانش ضایع نگرداند.

 

 

مهدی رحیمی

 

[1] . عوالی اللّئالی، محمد بن علی بن ابراهیم احسائی، ج 1، ص 293، ح 163، مطبعه سید الشهداء، قم، 1403 ق.

[2] . منبة المرید، ص 13، شهید ثانی، چ جامعه مدرسین، 1363، قم؛ کنز العمال، ج 10، ص 160، حسام الدین هندی، بیروت، 1409 ق.

[3] . کتاب حقوق و سیاست در قرآن، مصباح یزدی، چ اول، ص 22، 26 و 27.

[4] . منیة المرید، ص 324.

[5] . تحف العقول، ص 260.

[6] . لسان العرب، ج 6، ص 10، نشر ادب حوزه، قم، 1405 ق.

[7] . بحار الانوار، ج 44، ص 191، علامه مجلسی، بیروت، 1403 ق.

[8] . بحار الانوار، ج 2، ص 12 و 13، روایت تلخیص شده.

[9] . منیة المرید، ص 194، شهید ثانی، تحقیق رضا مختاری، دفتر تبلیغات قم، 1380؛ سنن ترمذی، ج 5، ص 30، ح 2650، دار احیاء التراث العربی، بیروت.

[10] . تحف العقول، ص 270، موسه نشر اسلامی وابسته به جامعة مدرسین، چ چهارم، 1416 ق.

[11] . تحف العقول، ص 261، موسسه نشر اسلامی وابسته به جامعة مدرسین، چ چهارم، 1416 ق، تصحیح: علی اکبر غفاری.


 
comment نظرات ()
 
محیط یادگیری
نویسنده : محمود میری - ساعت ۸:۱۱ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱٠ بهمن ،۱۳۸٧
 

بسمه تعالی

در کلاس های درس یکی از سه نوع محیط یادگیری رقابتی،فردی ویاهم یاری توسط معلم به وجودمی آید، هرکدام از این محیط ها نگرش خاصی نسبت به دانش آموزان ومعلم ایجادمی کندوانتظارات خاصی درباره ی چگونگی یادگیری به وجود می آورد.

  1 - محیط رقابتی

دانش آموزان ازخود می پرسندچه کسی شاگرد اول خواهدشدواگرمن بخواهم شاگرداول باشم چه کسی را بایدازمیدان به درکنم.شعارکلاس درچنین محیطی این است:اگرتوببری، من می بازم ،اگرمن ببرم توخواهی باخت.

دانش آموزان دراینگونه محیط های آموزشی، برای جلب نظر معلم وتحسین هم کلاس ها با هم رقابت

 می کنندومعلم درمقابل به فرد برنده جایزه می دهد.

بدیهی است که کلاس رقابتی برای دانش آموزانی که معمولا"ویاغالب اوقات (بازنده)اندبسیارسخت است.آنچه شاید کمتربه نظربرسداین است که در رقابت برنده هانیز آسیب می بینند،زیراآنان اغلب نگران هستندکه آیا می توانند هم چنان میان دیگران بدرخشند.                     (1)

 

 2 - محیط یادگیری انفرادی

یکی ازروشهای متداول برای ازبین بردن جنبه های منفی محیط رقابتی،ایجاد یک محیط یادگیری انفرادی است.دراین محیط شاگرداین نگرانی را ندارد که دانش آموز دیگری ممکن است موجب شود تا وی بدجلوه کند.دانش آموزان به تنهایی و باسرعتی که برایشان مقدوراست کار می کنند.

آنان ممکن است بخواهند باخود رقابت کنند تا ببینند

چقدر می توانند پیشرفت کنند.

ارتباط آن هابا دیگر دانش آموزان فقط دراوقات آزاد مانند زنگ تفریح،وقت ناهار،یازنگ ورزش است.درحقیقت شعاراین نوع کلاس این است: دراین کار،همه ی ما تنهاهستیم.بنابر این هیچ کس ازهم کلاسی خود توقع یاری ندارد.

فقط معلم منبع اصلی محسوب می شود.این مورد را

 می توا ن نقیصه ی اصلی محیط یادگیری انفرادی دانست،زیرا" یادگیری اساسا"یک فعالیت اجتماعی است."این محیط به دلیل فراموش شدن جنبه های اساسی زندگی از جمله :مهارت های اجتماعی،یادگیری مادام العمر،...تقریبا"خسته کننده می باشد.                  (2)

 

 3-محیط همیاری

دانش آموزان به جای اینکه معلم را مرجع اصلی بدانند،به هم کلاسی های خود به عنوان مراجع مهم

وبا ارزش می نگرند. درمحیط مشارکتی ،برای نجات همه تلاش می شود،وابستگی دانش آموزان به

یکدیگرمثبت است،فعالیت ها طوری سازمان دهی می شوندکه دانش آموزان همه به هم وابسته اند و

هیچ یک از اعضای گروه نمی تواند موفق شود،

مگراینکه تمامی اعضا موفق شوند،محیط فعال و با

نشاط است ،هیچ کس مستمع آزاد نیست وهر فرد

وظیفه ومسئولیتی دارد که باید انجام دهد ،وبرای حل هرمساله راه حل های متفاوتی ارائه می شوند

که مورد قبول گروه یادگیری است.

یادگیری مشارکتی،بریادگیری مهارت های اجتماعی

درکنار یادگیری دانش ومهارت ها تاکید می کند .

دراین نوع یادگیری ،نگرش نیز با بحث و گفت و

گوی گروهی تغییر می یابد وبا ایجاد چنین محیطی،

زمینه دستیابی به هدف ها در حیطه های گوناگون

یادگیری،درسطح قابل قبولی برای همه ی دانش آموزان به وجود می آید.

                            (3)

 

یادگیری مشارکتی روش های متفاوتی دارد که بیشترین تاکید آن ها برتعاملات اجتماعی بین دانش آموزان در قالب گروه های هم یاری است و چگونه

آموزی به جای مطلب آموزی ،واجدارزش واهمیت

می شود.همچنین،ترغیب دانش آموزان به فعالیت درگروههای کوچک به منظور کمک به یکدیگر

در یادگیری مطالب ،فصل مشترک تمامی روش ها

می باشد.

نقش معلم درکلاسهایی که به صورت گروهی اداره

می شوندبسیار حساس تراززمانی است که معلم درکلاس به عنوان یک انتقال دهنده ی دانش ویک خبره ،ارتباطی یک جانبه بادانش آموزان دارد.

زمانی که مسئولیت یادگیری برعهده ی گروههای

یادگیری است این اعضای گروه هستند که به یکدیگر کمک می کنند تافرایند یادگیری به گونه ای مطلوب طی شود،البته این معلم است که با استفاده از طرح های مختلف کار تیمی ،به اداره موقعیت های یادگیری می پردازد.

بعضی از فوایدیادگیری ازطریف همیاری چیست؟

1- پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بالا می رود.

                        (4)

 

2- ارتباط های مثبت بین دانش آموزان ایجاد می شود.

3- به دانش آموزان تجاربی منتقل شودکه برای توسعه اجتماعی ،روانی وشناختی سالم به آن نیاز دارند.

 تحقیقات درباره ی اثر بخشی روش یادگیری از طریق همیاری نتایج زیر را نشان می دهد:               

  1) پیشرفت تحصیلی بالاتر

  2)یاد سپاری افزون تر

  3)ارتباطات مثبت ناهمگن بیشتر           

  4)انگیزه ی درونی بالاتر

  5)عزت نفس بالاتر

  6)حمایت اجتماعی بیشتر

  7)رفتار وظیفه شناس تر

  8)نگرش بهتر نسبت به معلمان

  9)نگرش بهتر نسبت به مدرسه

 

  منابع:1-آشنایی با یادگیری ازطریق همیاری          

مترجمان:طاهره رستگارومجیدملکان ،نشرنی

2- مجله رشدتکنولوژی آموزشی 4- 1385

                          


 
comment نظرات ()
 
در مجالی که برایم باقیست
نویسنده : محمود میری - ساعت ٦:٢٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢ بهمن ،۱۳۸٧
 

 

در مجالی که برایم باقیست           باز همراه شما مدرسه‌ای می‌سازیم

که در آن همواره اول صبح       به زبانی ساده            مهر تدریس کنند،‌

و بگویند خدا       خالق زیبایی         و سراینده عشق      آفریننده ماست .

مهربانیست که ما را به نکویی     دانایی     زیبایی          و به خود می‌خواند

جنتی دارد نزدیک ،‌زیبا و بزرگ           دوزخی دارد به گمانم      کوچک و بعید!

در پی سودا نیست          که ببخشد ما را            و بفهماندمان ،‌لای انگشت کسی      

      قلمی نگذارند              و نخوانند کسی را حیوان    و نخوانند کسی را کودن  

  و معلم هر روز              روح را حاضر و غایب بکند  

 "    و به جز ایمانش هیچکس چیزی را حفظ نباید بکند"

       مغزها پر نشود چون انبار               قلب خالی نشود از احساس     درس‌هایی بدهند          که به جای مغز ،‌دلها را تسخیر کند.

 از کتاب تاریخ     جنگ را بردارند      در کلاس انشاء         هر کسی حرف دلش را بزند

«‌غیر ممکن« را از خاطره‌ها محو کنند            و عبادت را در خدمت خلق

   کار را در کندو               و طبیعت را در جنگل و دشت           مشق شب این باشد 

   که شبی چندین بار

        همه تکرار کنیم : عدل     آزادی     قانون      شادی ...  

امتحانی بشود      که بسنجند ما را          "تا بفهمند چقدرعاشق و آگه و آدم شده‌ایم"

در مجالی که برایم باقیست              باز همراه شما مدرسه‌ای می‌سازیم


 
comment نظرات ()
 
اسکن کردن کامپیوتر
نویسنده : محمود میری - ساعت ٦:٠٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٢ بهمن ،۱۳۸٧
 

اسکن کردن کامپیوتر توسط خودتان ، بدون استفاده از آنتی ویروس

خیلی اوقات پیش می آید که کامپیوتر شما دچار ویروسی می شود که امکان اسکن و تشخیص آن توسط آنتی ویروس وجود ندارد و یا آنکه ویروس با تشخیص نصب بودن آنتی ویروس بروی سیستمتان عملکرد آن را دچار اختلال می کند و مانع از این می شود که شما بتوانید از آنتی ویروس خود برای اسکن کامپیوتر استفاده کنید. در این شرایط چه باید کرد؟ آیا راهی وجود دارد که بتوان در این شرایط کامپیوتر را خودمان اسکن کنیم و مشکل به وجود آمده در آنتی ویروس را برطرف کرد؟ پاسخ تمامی این سوالات مثبت است! در این ترفند قصد داریم به معرفی روشی ابتکاری و در عین حال کاربردی بپردازیم که با استفاده از آن میتوانید کامپیوتر خود را شخصأ اسکن کنید و ویروس موجود را پاک کنید ، بدون بهره گیری از هیچ نوع آنتی ویروسی!

اولین قدم برای اسکن کردن کامپیوترتان نمایش فایل های مخفی در کامپیوتر می باشد.

برای انجام این کار : ابتدا با مراجعه به My Computer بروی منوی Tools کایک کنید و از منوی حاصل بروی عبارت Folder Options کلیک کنید. سپس بروی برگه View کلیک کنید و در این برگه تیک کنار عبارت های Show Hidden Files and Folders را فعال کنید و تیک کنار عبارت Hide Extensions For Known File Types را بردارید و بروی عبارت OK کلیک نمایید.
اینک از طریق مسیر
C:/Windows/system32 به پوشه System32 مراجعه کنید. پس از ورود به پوشه system32 بروی منوی View کلیک کنید و از منوی حاصل عبارت Details را انتخاب کنید.
حال در پوشه
system32 بروی جدا کننده Date Modified کلیک کنید و آنرا به سمت راست بکشید به طوری که تاریخ تمامی فایل ها یه طور کامل نمایش داده شود.
فایل های نمایش داده شده در پوشه
system32 فایل های سیستمی مربوط به ویندوز می باشد که اکثرا با پسوند dll می باشد و این بخش معمولا مورد هدف ویروس ها و Spyware قرار می گیرد و خود را در بین این فایل ها مخفی می کنند.

اگر دقت کنید متوجه خواهید شد که اکثر این فایلهای قرار گرفته در این بخش دارای یک زمان مشخص می باشد و این زمانها (مثلا 8/10/2004) معرف این می باشد که مایکروسافت در این تاریج برنامه مربوط به فایل مورد نظر را به پایان رسانیده است (ترفندستان) و در واقع این زمان ها هیچ ربطی به زمان نصب ویندوز ندارد. حال اگر ویروس و یا spyware به این بخش حمله کند زمان آن با زمان فایل های سیستمی موجود در پوشه system32 مطابق ندارد و زمانی جدید تر از زمان مربوط به فایلهای سیستمی ویندوز خواهد بود و به راحتی از طریق مشاهده زمان های قرار گرفته در Date Modified قابل تشخیص می باشد. البته نکته بسیار مهم که باید توجه شود این است که نصب یک سخت افزار جدید و یا یک نرم افزار خاص می تواند فایلی را در این بخش کپی کند که زمان آن با زمان فایل های سیستم مطابق ندارد.

پس برای اینکه فایلی را در این بخش به اشتباه پاک نکنید روشی را مطرح میکنیم که این اشتباه رخ ندهد:
اگر میان فایل های واقع در پوشه
system32 به فایلی برخورد کردیدکه تاریخ آن با تاریخ فایل های سیستمی ویندوز مطابقت نداردبروی این فایل کلیک راست کنید و گزینه Properties را انتخاب نمایید. سپس در پنجره Properties بروی برگه Version کلیک کنید و در این برگه نام کمپانی و ورژن فایل مورد نظر را مطالعه کنید.
اگر اطلاعات این فایل شامل نام کمپانی و خیلی اطلاعات دیگر برایتان آشنا نبود نام فایل مورد نظر را در موتور جستجو گر گوگل تایپ کنید و اگر در نتایج جستجو به این اشاره شده بود که این فایل ویروس است حتما آن را پاک کنید ولی اگر در نتایج جستجو به آلوده بودن این فایل اشاره نشده بود این فایل به واسطه یک سخت افزار و یا نرم افزاری به وجود آمده است

 

 


 
comment نظرات ()